Bitirme projesine hazırlık

Bitirme projesini yürütmek: altı aşama

Bitirme projesi bir “rapor yapma” ödevi değil, küçük bir iş projesidir. Değerlendiren kişi sonuçtan çok yolu görmek ister: bir soruyu nasıl tanımladın, nasıl modelledin, sayının doğru olduğunu nasıl kanıtladın. Aşamaları ve “bitti” ölçütlerini baştan bil.

En sık hata, zamanın yarısını 4. aşamaya harcayıp 1. ve 5. aşamaları atlamaktır. Güzel görünen ama tanımı belirsiz bir rapor, değerlendirmede en çok puan kaybeden rapordur.

1. Gereksinim: tanımlar sayıdan önce gelir

Brif yazımı Talepten rapor brifine dersinde. Bitirme projesinde en çok işe yarayan belge KPI sözlüğüdür: ad, tek cümlelik tanım, iş kuralı, kaynak sütun, biçim. Neden bu kadar önemli? Bu modelde “Net satış” iki farklı sayı olabilir:

Aradaki 80.835 ₺ tam olarak [İade Tutarı]'dır. İkisi de savunulabilir; savunulamayan, hangisinin kullanıldığını yazmamaktır. Sözlüğe tek satır ekle: “Net satış: iptal hariç, iade dahil; iade ayrı KPI olarak izlenir.”

2–3. Model ve ölçüler: katmanlı kur

Ölçüleri dört katmanda düşün. Her katman yalnızca bir alttakini kullanır:

1. Temel: [Toplam Satış] = SUM(Satislar[Tutar]) — ham toplama, rapora konmaz.
2. İş kuralı: [Net Satış] — sözlükteki tanımın tek yeri.
3. Türetilmiş: marj, YoY, hedef farkı — iş kuralı ölçülerinden kurulur.
4. Sunum: başlık, renk, etiket metni — rapora özgü.

Kural bir gün değişirse (ör. iade hariç tutulacak) yalnızca 2. katmandaki bir ölçüyü değiştirirsin; yüzlerce ölçü kendiliğinden güncellenir.

Gereksinimden ölçüye: bir örnek

Satış direktörü: “Her kategori için hedefe ne kadar kaldığını görmek istiyorum. Hedefi aşan kategoride eksi sayı görmeyeyim.”

Hedefe Kalan Tutar =
VAR Kalan = [Hedef] - [Net Satış]
RETURN IF(NOT ISBLANK([Hedef]), MAX(Kalan, 0))

Kategori Bazında Kalan =
SUMX(VALUES(Kategoriler[Kategori]), [Hedefe Kalan Tutar])

2024'te Kitap hedefi aştı ve satırında 0 görünür. Toplam satırında ise iki ölçü ayrışır: [Hedefe Kalan Tutar] 16.134 ₺ der (şirketin toplam hedefi ile toplam satışı arasındaki fark). [Kategori Bazında Kalan] 16.361 ₺ der (satırların toplamı). Çünkü ilk ölçü Kitap'ın fazlasını diğer kategorilerin açığından düşer. Hangisi doğru? Bu bir iş sorusudur: “Kategorilerin toplam açığı” mı, “şirketin net açığı” mı? Direktöre sor, cevabı ölçü açıklamasına yaz. Değerlendirmede tam puan alan proje, bu tür bir kararı belgelemiş projedir.

4–5. Rapor ve test

Rapor aşaması için Rapor tasarımı dersindeki ızgara ve eleştiri listesini kullan. Test aşaması için Rapor kalitesi dersindeki test paketini uygula. Bitirme projesinde en az şu üç test belgeli olsun:

• Mutabakat: DAX sorgu görünümünde, rapor ölçüsü ile kaynak tablodan doğrudan hesaplanan toplamı yıl yıl karşılaştıran bir sorgu. Fark sütunu her satırda 0 olmalı.
• Kenar durumlar: hedefi olmayan dönem, satışı olmayan kategori, tek gün seçimi, çoklu seçim, toplam satırı.
• Güvenlik ve performans: RLS rolü “Farklı görüntüle” ile iki kullanıcıda; Performans Analizi'nde her sayfanın açılış süresi.

6. Sunum ve portföy

Beş dakikalık demo akışı:

1. 30 sn — bağlam: Kim kullanıyor, hangi kararı veriyor?
2. 1 dk — ana bulgu: “2024'te hedefin %97,9'undayız; açığın büyük kısmı Elektronik ve Ev & Yaşam'da.”
3. 2 dk — gezinme: özet → kategori detayı → araç ipucu.
4. 1 dk — teknik: model diyagramı ve en zor ölçünün mantığı.
5. 30 sn — sınırlar ve sonraki adım: “Hedefler aylık; günlük hedef gelirse model şöyle değişir.”

README başlıkları: amaç, kullanıcılar, veri kaynakları, model görseli, KPI sözlüğü, varsayımlar, bilinen sınırlar, test sonuçları. Portföyde paylaşırken gerçek şirket verisi kullanma. Web'de yayımla (Publish to web) bağlantısı herkese açıktır; yalnızca anonim, örnek veriyle kullan. Ayrıntı Portföy, CV ve ilk 90 gün dersinde.

Rubrik: puan nerede kazanılır?