Power Query: birleştirme, ekleme, özetten çıkarma

Birleştir mi, ekle mi? İlk karar

Satış operasyonundan iki dosya geliyor: bayilerin Ocak satışları ve Şubat satışları. Bir de bayi listesi (bayi adı, bölge, açılış tarihi). Hangi dosya hangi işlemle gelir?

Ocak + Şubat = Ekle. Satış + bayi bölgesi = Birleştir. Ama çoğu zaman birleştirmeye hiç gerek yoktur: bayi listesini ayrı bir boyut tablosu olarak yükleyip modelde ilişki kurmak, bölgeyi satış tablosuna kopyalamaktan daha temizdir. Birleştirmeyi; anahtar yoksa, iki kaynağı tek boyutta toplamak gerekiyorsa ya da bir arama tablosu modelde gereksiz kalacaksa kullan. Join türlerinin ayrıntısı ve birleştirme sonrası neden null geldiği Power Query ileri dersinde.

Eklemede sütun adı uyuşmazlığı

Ekleme sütunları sırasına göre değil adına göre eşler. Ocak dosyasında Tutar, Şubat dosyasında Tutar TL yazıyorsa sonuçta iki ayrı sütun oluşur: Ocak satırlarında Tutar TL null, Şubat satırlarında Tutar null. Toplam doğru gibi görünür ama her ölçü yarım çalışır. Önlem:

• Eklemeden önce her kaynakta sütunları aynı adla yeniden adlandır.
• Eklemeden sonra sütun profilinde (Görünüm → Sütun profili) beklenmedik null oranına bak.
• Klasörden birleştirmede örnek dosya dönüşümü tüm dosyalara uygulanır; adı farklı olan dosya bu dönüşümde hata verir ve sorun erken görünür.

Gruplandırmanın gelişmiş hâli

Gruplandırma ölçütü iletişim kutusunda Gelişmiş’i seçince birden çok gruplama sütunu ve birden çok toplama ekleyebilirsin: aynı adımda bayi başına toplam tutar, satır sayısı ve en son tarih. İşlem listesindeki Tüm satırlar seçeneği ise her grubu iç içe bir tablo olarak tutar; sonra her grubun içinden “en son satır” ya da “en büyük tutar” gibi bir seçim yapmak için kullanılır. Ama dikkat: modelde ayrıntıyı tutup DAX ile toplamak çoğu zaman daha esnektir. Gruplandırmayı, ayrıntının modelde hiç gerekmediği durumlar (ör. günlük ham log’u saatlik özete indirmek) için sakla.

Koşullu sütun ve arkasındaki M

Sütun ekle → Koşullu sütun. Sihirbaz koşulları yukarıdan aşağı dener ve ilk eşleşende durur. Bu yüzden sıra önemlidir: “Tutar > 1000 ise Büyük” koşulunu “Tutar > 2000 ise Çok büyük” koşulunun üstüne yazarsan 2.040 TL’lik bayi satırı “Büyük” olur. En dar koşulu en üste koy. Sihirbaz arka planda şu M’yi yazar:

= Table.AddColumn(Kaynak, "Satış Bandı", each
    if [Tutar] = null then "Bilinmiyor"
    else if [Tutar] > 2000 then "Çok büyük"
    else if [Tutar] > 1000 then "Büyük"
    else "Normal", type text)

null kontrolünü en başa koymak önemli: M’de bir tarafı null olan > karşılaştırması false değil null döner; if koşulu null olunca hücre “null değeri Logical türüne dönüştürülemez” hatası verir. Kontrol başta olursa boş tutarlı satır hata yerine açıkça “Bilinmiyor” gibi bir etikete düşer.

Hata yönetimi: adım hatası, hücre hatası

Power Query’de iki tür hata görürsün:

• Adım düzeyi hata: Sorgunun tamamı durur; ön izleme yerine sarı bir uyarı çıkar. Tipik neden: kaynak dosyanın yeri ya da bir sütunun adı değişmiş. Çözüm adımın formülünde.
• Hücre düzeyi hata: Tablo yüklenir ama bazı hücrelerde Error yazar. Tipik neden: “bilinmiyor” yazan bir tarih, “-” yazan bir tutar.

Hücre hatalarında dört yol var; seçim, hatanın iş anlamına bağlı:

= Table.AddColumn(Kaynak, "Kayıt Tarihi", each
    try Date.FromText([KayitTarihi], [Culture = "tr-TR"]) otherwise null, type date)