Veri nereden gelir?
Giriş → Veri al menüsünde yüzlerce bağlayıcı var: Excel, CSV, SQL Server, PostgreSQL, Oracle, SharePoint listeleri, Dataverse, Salesforce, Google Analytics, web sayfaları, REST API'ler… Bağlayıcı seçtikten sonra Power BI bir Gezgin penceresi açar; tabloları seçip Yükle ya da Verileri Dönüştür dersin.
Depolama modları
| Mod | Veri nerede? | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Import (İçeri aktar) | Power BI dosyasına kopyalanır, VertiPaq'te sıkıştırılır. | En hızlı; tüm DAX ve Power Query özellikleri çalışır. | Veri yenileme anı kadar günceldir; model boyutu sınırları var. |
| DirectQuery | Kaynakta kalır; her görsel kaynağa sorgu gönderir. | Veri hep günceldir; çok büyük tablolar için uygundur. | Kaynak yavaşsa rapor yavaşlar; bazı DAX ve dönüşümler kısıtlıdır. |
| Live Connection (Canlı bağlantı) | Başka bir yerde yayımlanmış anlam modelinde (ya da Analysis Services'te). | Tek doğru kaynak; ekipler aynı ölçüleri kullanır. | Modeli değiştiremezsin, yalnızca rapor ölçüleri eklersin. |
| Direct Lake | Fabric lakehouse'taki Delta tablolarında. | Import'a yakın hız, kopyalama ve zamanlanmış yenileme yükü olmadan. | Fabric gerektirir. |
| Bileşik (Composite) | Bazı tablolar Import, bazıları DirectQuery; “Dual” mod ikisi de olabilir. | Esneklik: özet veri hızlı, ayrıntı canlı. | Tasarımı daha karmaşık. |
Karar verirken sorulacak üç soru
- Veri ne kadar güncel olmalı? Günde birkaç kez yeterliyse Import.
- Veri ne kadar büyük? Yüz milyonlarca satır ve büyüyen bir olgu tablosu varsa DirectQuery ya da Direct Lake.
- Ortak bir model var mı? Şirketin onaylı bir anlam modeli varsa ona Live Connection ile bağlan, aynı ölçüyü ikinci kez yazma.
Dosya kaynakları: CSV, Excel, klasör
İş hayatında ilk raporların çoğu bir veritabanından değil, birinin e-postayla gönderdiği bir dosyadan başlar. Üç dosya türünün kendine özgü tuzakları vardır.
Metin/CSV
Giriş → Veri al → Metin/CSV. Açılan önizlemede üç ayara bak:
- Dosya kökeni (kodlama): Türkçe karakterler “ü” gibi bozuk görünüyorsa 65001: Unicode (UTF-8) seç.
- Sınırlayıcı: Türkçe Excel'den kaydedilen CSV dosyaları çoğu zaman virgül değil noktalı virgül kullanır. Tüm veri tek sütunda geliyorsa sınırlayıcı yanlıştır.
- Veri türü algılama: Power BI türü ilk satırlara bakarak tahmin eder. Sonradan gelen farklı değerler hata olabilir; türleri Power Query'de kendin kontrol et.
Excel çalışma kitabı
Gezgin penceresinde hem sayfalar hem de Excel tabloları görünür. Mümkünse tabloyu seç: tablo büyüyünce yeni satırlar kendiliğinden gelir ve başlık satırı nettir. Birleştirilmiş hücreler, üstteki başlık-logo satırları ve alt toplam satırları Power BI için gürültüdür; Power Query ile temizlenir (Power Query ile veri temizleme dersi).
Klasör
Her ay aynı yapıda bir dosya geliyorsa (“satis_2024_09.xlsx”, “satis_2024_10.xlsx”…) dosyaları tek tek eklemek yerine Klasör bağlayıcısını kullan. Birleştir ve Dönüştür dediğinde Power BI bir örnek dosyadaki adımları tüm dosyalara uygular. Yeni ayın dosyasını klasöre bırakman yeterli: bir sonraki yenilemede rapora girer. Dosyalar şirketin SharePoint'indeyse SharePoint klasörü bağlayıcısını seç; kaynak bulutta olduğu için Service’te yenilemek için ağ geçidine gerek kalmaz.
Web kaynakları
Web bağlayıcısına bir adres verirsin. Adres bir HTML sayfasıysa Power BI sayfadaki tabloları listeler; bir CSV ya da JSON dosyasıysa onu doğrudan okur. Örnek: Merkez bankasının yayımladığı döviz kuru tablosu. İki uyarı: sayfanın düzeni değişirse sorgu bozulabilir ve bazı siteler otomatik okumaya izin vermez. Kalıcı bir iş için sitenin sunduğu resmi dosya ya da API adresini tercih et.
Gizlilik düzeyleri: veri nereye gidebilir?
Power Query bazen iki kaynağı birleştirirken birinin verisini diğerine sorgu içinde gönderir. Şirketin müşteri listesini, herkese açık bir web sitesine filtre olarak göndermesini istemezsin. Gizlilik düzeyi bunu yönetir.
| Düzey | Anlamı | Örnek kaynak |
|---|---|---|
| Özel (Private) | Hassas veri; başka hiçbir kaynağa gönderilmez. | Maaş dosyası, kişisel veriler |
| Kuruluş (Organizational) | Şirket içinde paylaşılabilir; genel kaynaklara gönderilmez. | Şirketin SQL sunucusu, SharePoint |
| Genel (Public) | Herkese açık veri. | Herkese açık döviz kuru sayfası |
| Yok (None) | Ayar yok; yalnızca kontrollü deneme için. | — |
Ayarlamak için: Dosya → Seçenekler ve ayarlar → Veri kaynağı ayarları → kaynağı seç → İzinleri düzenle → Gizlilik düzeyi. Yalnızca açık dosya için Giriş sekmesindeki Veri kaynağı ayarları da aynı pencereyi açar. Düzeyler uyumsuzsa Power Query birleştirmeyi durdurur ve bir “Formula.Firewall” hatası verir.
Dosyanın yeri değiştiğinde (ör. masaüstünden ortak klasöre) aynı Veri kaynağı ayarları penceresindeki Kaynağı değiştir ile yeni yolu gösterirsin; sorgunun adımları korunur.