SQL Server mimarisi: instance, dosyalar ve sistem veritabanları

Bu sayfa dersin okuma sürümüdür. Metin bir kutuyu çalıştırmanı ya da adıma geçmeni söylüyorsa dersi uygulamada aç.

Instance ve veritabanı

Bir sunucuya kurulan her SQL Server hizmetine instance denir; bir makinede birden çok instance olabilir. Her instance içinde birçok veritabanı bulunur.

Sistem veritabanları

Veritabanı	Görevi
`master`	Instance'ın kaydı: login'ler, veritabanı listesi, ayarlar. Kaybı ciddi sorundur, yedeklenmelidir.
`model`	Yeni veritabanları için şablon.
`msdb`	SQL Server Agent işleri, yedekleme geçmişi, zamanlamalar.
`tempdb`	Geçici tablolar, sıralama ve karma işlemleri, satır sürümleri. Her yeniden başlatmada sıfırlanır; performans için çok önemlidir.

Dosyalar

.mdf: Birincil veri dosyası. .ndf: ek veri dosyaları.
.ldf: İşlem günlüğü (transaction log). Her değişiklik önce buraya yazılır (write-ahead logging); çökme sonrası kurtarma buradan yapılır.
Dosya grupları (filegroup): Veri dosyalarını mantıksal gruplar. Büyük tabloları farklı disklere dağıtmak için kullanılır.

Sayfa ve kapsam

Veri diskte 8 KB'lık sayfalar halinde saklanır; 8 ardışık sayfa bir kapsamdır (extent, 64 KB). Bir satır (LOB hariç) bir sayfaya sığmalıdır. Sorgu performansındaki “mantıksal okuma” bu sayfaların sayısıdır.

Bellek: buffer pool

Okunan sayfalar bellekteki buffer pool'da tutulur. Değiştirilen (kirli) sayfalar hemen diske yazılmaz; checkpoint süreci periyodik olarak yazar. Günlük ise her COMMIT'te diske yazılır; dayanıklılığı (ACID'deki D) sağlayan budur.

Bilgi alma sorguları

SELECT name, recovery_model_desc, state_desc FROM sys.databases;

SELECT name, type_desc, physical_name, size * 8 / 1024 AS boyut_mb
FROM sys.database_files;

SELECT @@VERSION;

Diğer SQL türlerinde karşılıklarPostgreSQL'de “cluster” bir instance'tır; veri dizini (PGDATA), WAL (günlük) ve shared_buffers vardır. Oracle'da instance ile veritabanı ayrı kavramlardır; redo log, tablespace ve SGA karşılık gelir.