Bitirme projesi (DBA): yavaş raporu hızlandır ve veritabanını güvenceye al

Senaryo

Ilgaz Bank'ın gün sonu raporu yavaşladı ve denetçiler, analistlerin ham hesap tablolarına doğrudan eriştiğini fark etti. Görevin: raporu hızlandırmak ve raporlama için güvenli bir katman kurmak.

Yavaş rapor

SELECT date(txn_time) AS gun, txn_type, COUNT(*) AS adet, ROUND(SUM(amount), 0) AS toplam
FROM bank_txns
WHERE strftime('%Y-%m', txn_time) = '2024-12'
GROUP BY date(txn_time), txn_type
ORDER BY gun, txn_type;

Sorunlar: tarih sütunu fonksiyon içinde (SARGable değil), txn_time üzerinde indeks yok.

Derinleş: değişikliği güvenle üretime almak

Çalışma planı

1. Ölç, sonra değiştir. Değişiklikten önce raporun süresini, okuduğu satır sayısını ve sorgu planını kaydet. Ölçüm yoksa “hızlandı” iddiası da yoktur.
2. Sonucun aynı kaldığını kanıtla. SARGable yazım bir yeniden yazımdır; çıktı satır satır aynı olmalı (Ek görev 1).
3. İndeksi seçerken seçiciliğe bak. 8 farklı değeri olan txn_type tek başına zayıf bir indekstir; tarih ya da hesap sütunu çok daha seçicidir (Ek görev 2).
4. Geri alma planı. DROP INDEX ve DROP VIEW komutlarını değişiklik notuna önceden yaz.

Kontrol listesi

• Aralık sınırı. txn_time <= '2024-12-31' yazmak 31 Aralık'ı gece yarısında keser. Aşağıdaki sorgu farkı gösterir: doğru aralık 3.584 hareket, hatalı aralık 3.383; 201 hareket sessizce kaybolur.
• Satır ve toplam mutabakatı. Eski ve yeni rapor aynı adet ve tutarı vermeli: 3.584 hareket, 10.832.255 TL net.
• Yetki testi. Analist rolüyle ham tabloya SELECT denemesi hata vermeli; görünüme SELECT çalışmalı.
• Yazma maliyeti. Her yeni indeks INSERT'leri yavaşlatır; günde kaç hareket yazıldığını not et.

SELECT SUM(CASE WHEN txn_time >= '2024-12-01' AND txn_time < '2025-01-01' THEN 1 ELSE 0 END) AS dogru_aralik,
       SUM(CASE WHEN txn_time >= '2024-12-01' AND txn_time <= '2024-12-31' THEN 1 ELSE 0 END) AS hatali_aralik
FROM bank_txns;

Planı görmek için SQL türüne göre EXPLAIN (PostgreSQL, MySQL), EXPLAIN QUERY PLAN (SQLite) ya da gerçek yürütme planı (SQL Server) kullan; indeks öncesi ve sonrası planı yan yana koy.

Teslim

Değişiklik kuruluna tek sayfa: önce/sonra ölçüm tablosu, mutabakat sonucu, yetki matrisi (rol × nesne × izin), geri alma komutları.

Kendini değerlendir