Hangi parça ne işe yarar?
| Parça | Ne yaparsın? | Kim kullanır? |
|---|---|---|
| Power BI Desktop | Veriyi al, temizle, modelle, DAX yaz, rapor tasarla. Windows uygulaması, ücretsiz. | Rapor geliştiricisi, analist |
| Power BI Service (app.powerbi.com) | Raporu yayımla, paylaş, yenileme zamanla, pano ve uygulama oluştur, izinleri yönet. | Herkes; tüketiciler raporu burada görür |
| Power BI Mobile | Raporları telefon ve tablette görüntüle, uyarı al. | Yöneticiler, sahadaki ekipler |
| Power BI Report Server | Raporları bulut yerine şirket içindeki sunucuda yayımla. | Veriyi buluta çıkaramayan kurumlar |
| Microsoft Fabric | Power BI'ın içinde yaşadığı geniş platform: lakehouse, veri ambarı, veri akışları, not defterleri. | Veri ekipleri |
Lisanslar kısaca
- Ücretsiz (Free): Desktop'ta her şeyi yapabilirsin, Service'te yalnızca kendi “Çalışma alanım” bölümünde çalışırsın. Başkasıyla paylaşamazsın.
- Pro: Rapor yayımlama ve paylaşma için kullanıcı başına lisans. Paylaşan ve görüntüleyen tarafın ikisinde de Pro gerekir (kapasite yoksa).
- Premium Per User (PPU): Pro'ya ek olarak büyük model, sık yenileme, dağıtım işlem hatları gibi gelişmiş özellikler.
- Kapasite (Fabric F SKU'ları): Kurum bir kapasite satın alır. Yeterli büyüklükteki kapasitede raporu görüntüleyenlerin Pro almasına gerek kalmaz.
Bir raporun yolculuğu
- Veri al: Excel, SQL Server, SharePoint, web, API… (Giriş → Veri al)
- Dönüştür: Power Query'de temizle, biçimlendir, birleştir.
- Modelle: Tabloları ilişkilendir, yıldız şema kur, tarih tablosu ekle.
- Hesapla: DAX ile ölçüler yaz: satış, kâr, büyüme, pay…
- Görselleştir: Grafikleri, kartları, dilimleyicileri sayfaya yerleştir.
- Yayımla ve paylaş: Service'e gönder, yenilemeyi zamanla, uygulama olarak dağıt.
Bu uygulamadaki menü de aynı sırayı izler: Anadolu Market modeli (2–3. adım), DAX Playground ve DAX fonksiyonları (4. adım), Görseller ve biçim ile Örnek raporlar (5. adım).
Tableau ya da Qlik biliyorsan
Kavramlar büyük ölçüde eşlenir, ama birebir değildir. En büyük fark: Power BI’da model ve DAX merkezdedir. Yaklaşık eşleme:
| Tableau | Qlik | Power BI |
|---|---|---|
| Data Source, Extract | Load script, QVD | Power Query ve anlam modeli, Import |
| Live bağlantı | Direct Discovery | DirectQuery |
| Tableau Prep | Data Load Editor | Power Query, Dataflow Gen2 |
| Calculated Field | Master Measure, ifade | Ölçü ya da hesaplanmış sütun |
| LOD ifadesi | Set Analysis, Aggr | CALCULATE, ALL ailesi, SUMX |
| Table Calculation | Above, RangeSum | Görsel hesaplama, WINDOW, OFFSET |
| Worksheet, gösterge paneli | Sheet | Görsel, rapor sayfası |
| Tableau Server, Cloud | Qlik Sense Enterprise, Cloud | Power BI hizmeti |
Alışkanlık değiştiren iki nokta. Qlik’in ilişkisel motoru alan adlarıyla otomatik ilişki kurar; Power BI’da ilişkileri sen tasarlarsın ve filtre yönünü bilinçli seçersin. Tableau’da hesap çoğu kez görselin ayrıntı düzeyinde düşünülür; DAX’ta filtre bağlamını düşünürsün. Bağlam dersi bu yüzden önemlidir.
Service’teki nesneler: kim kimin içinde?
Raporunu yayımladığında Power BI Service’te (Service) tek bir dosya görmezsin; birkaç ayrı nesne oluşur. Bunları bilmek, “raporu sildim, veri de gitti mi?” gibi soruları cevaplamanı sağlar.
| Nesne | Ne tutar? | Anadolu Market örneği |
|---|---|---|
| Çalışma alanı (Workspace) | Bir ekibin klasörü. İçindeki her şeye erişimi yönetir. | “Satış Analitiği” çalışma alanı |
| Anlam modeli (Semantic model) | Tablolar, ilişkiler, ölçüler ve verinin kendisi. Yenileme buna yapılır. | Satislar, Urunler, Tarih ve hazır ölçüler |
| Rapor (Report) | Sayfalar ve görseller. Verisi yoktur; bir anlam modeline bağlanır. | “Aylık Satış Raporu” |
| Pano (Dashboard) | Farklı raporlardan sabitlenmiş (pin) kutuları tek ekranda toplar. | Genel müdürün tek sayfalık özeti |
| Uygulama (App) | Çalışma alanındaki seçili raporları paketleyip geniş bir kitleye dağıtır. | Tüm bölge müdürlerine “Satış Uygulaması” |
En önemli fikir şudur: bir anlam modeli, birçok rapor. Finans, satış ve lojistik ekipleri aynı modeli kullanıp kendi raporlarını yaparsa “Net Satış” her raporda aynı çıkar. Herkes kendi kopyasını yaparsa bir ay sonra üç farklı rakam tartışılır.
Çalışma alanı rolleri
| Rol | Ne yapabilir? | Kime verilir? |
|---|---|---|
| Yönetici (Admin) | Her şey; üye ekleyip çıkarır, alanı siler. | BI ekibi lideri |
| Üye (Member) | İçerik ekler, düzenler, uygulamayı yayımlar. | Kıdemli geliştiriciler |
| Katkıda Bulunan (Contributor) | İçerik ekler ve düzenler, uygulamayı yayımlayamaz. | Rapor geliştiren analistler |
| Görüntüleyici (Viewer) | Yalnızca görüntüler ve etkileşir. | Okuyucular (çoğu zaman uygulama daha iyidir) |
Rolle göre bir gün
- Analist: Sabah Desktop'ta yeni bir ölçü yazar, test eder, çalışma alanına yayımlar.
- Satış müdürü: Teams'te ya da telefonda uygulamayı açar, kendi bölgesini dilimleyiciyle seçer, bir veri uyarısı kurar.
- Veri mühendisi: Fabric'te verinin her gece OneLake'e gelmesini sağlar; analistin modeli bu veriyi okur.
- BI yöneticisi: Lisansları, kapasiteyi ve kimin hangi çalışma alanına girdiğini izler.
Bu derste rolleri kısaca tanıdın; erişim ve güvenlik ayrıntıları Yönetişim ve Satır düzeyinde güvenlik derslerinde.