Copilot, Power BI’da doğal dille soru sorduğun, rapor sayfası istediğin ya da DAX yazdırdığın yapay zekâ yardımcısıdır. Ama Copilot modelini okur: tablo, sütun ve ölçü adlarını, açıklamaları, ilişkileri. Model dağınıksa cevap da dağınık olur. Bu derste önce Copilot’un nerede olduğunu, sonra modeli ona nasıl hazırlayacağını öğreneceksin. DAX tarafındaki ilk adımlar “Hızlı ölçüler ve Copilot ile DAX” dersinde; burada rapor, model ve yönetim tarafına odaklanıyoruz.
Copilot Power BI’da nerede?
| Yer | Ne yapar? | Durum |
|---|---|---|
| Rapor Copilot bölmesi (Copilot pane) | Açık raporla sohbet: soru sorarsın, sayfanın ya da raporun özetini alırsın. Düzenleme modunda yeni rapor sayfası önerir ve oluşturur. | Genel kullanım |
| Anlatı görseli (Narrative) | Sayfadaki görselleri metinle özetler; filtre değişince metin de güncellenir. | Genel kullanım |
| DAX sorgu görünümü (DAX query view) | Ctrl+I ile Copilot: doğal dilden DAX sorgusu yazar, “Bu sorguyu açıkla” ile kodu anlatır, “Bir DAX konusunu açıkla” ile fonksiyon anlatır. | Desktop’ta Önizleme özellikleri altından açılır |
| Ölçü açıklamaları | Bir ölçünün DAX’ını okuyup açıklama (description) önerir. | Model yazarı için |
| Bağımsız Copilot (standalone) | Service’te sol gezinti çubuğundaki simge: tüm raporlar ve modeller arasında arar, soruyu doğru öğeye yönlendirir. | Önizleme |
| Web modellemede Copilot | Service’te modeli inceler; ölçü, tablo, sütun ve ilişki düzenler. | Önizleme |
Rapor bölmesinde bir yetenek seçici (skill picker) vardır: “Veriyle ilgili soruları yanıtla”, “Rapor görsellerini analiz et” ve “Yeni rapor sayfası oluştur”. Test ederken hangi yeteneği kullandığını bilerek seç; çünkü aşağıda göreceğin ayarların bir kısmı yalnızca veri sorularını etkiler.
Gereksinimler: Copilot neden görünmüyor?
- Kapasite: Çalışma alanı ücretli bir Fabric kapasitesinde (F2 ve üstü) ya da Power BI Premium’da (P1 ve üstü) olmalı. Deneme kapasiteleri desteklenmez. Alternatif olarak yönetici bir Fabric Copilot kapasitesi atayabilir; o zaman yapay zekâ tüketimi oraya faturalanır.
- Lisans: Yalnızca Pro ya da Kullanıcı Başına Premium (PPU) lisansı Copilot için yetmez; kuruluşun kapasitesi gerekir.
- Kiracı ayarı: Yönetim portalında “Users can use Copilot and other features powered by Azure OpenAI” açık olmalı. Bağımsız Copilot için ayrıca kendi ayarı vardır ve kiracı düzeyinde açılmalıdır.
- Bölge: Azure OpenAI’ın bulunmadığı bölgelerde verinin bölge dışında işlenmesine izin veren ayar gerekir. ABD ve AB veri sınırı dışında bu ayar kapalı geldiği için Copilot da kapalı başlar.
- Desktop: İlk kullanımda Copilot uyumlu bir çalışma alanı seçersin; bu alanda en az Katkıda bulunan (Contributor) rolün olmalı.
- Dil: Learn, İngilizce dışındaki dillerin resmî olarak desteklenmediğini söylüyor. Türkçe sorular çoğu zaman anlaşılır, ama kritik sorularda İngilizce sormak ve cevabı mutlaka doğrulamak daha güvenli.
Soru-Cevap’tan Copilot’a geçiş
Soru-Cevap (Q&A) görseli ve Q&A kurulum ekranı emekliye ayrılıyor. Microsoft’un duyurusu Aralık 2026’yı veriyor; bazı Learn sayfalarındaki güncel uyarı ise Şubat 2027 diyor. Tarih ne olursa olsun yeni rapora Soru-Cevap koyma. Yerine geçenler:
| Soru-Cevap nerede kullanılıyordu? | Yerine |
|---|---|
| Rapordaki Soru-Cevap görseli | Rapor Copilot bölmesi |
| Panodaki soru kutusu | Bağımsız Copilot (önizleme) |
| Mobil uygulama | Power BI Mobile’da Copilot |
| Q&A kurulumu (eş anlamlılar, ifadeler, öğretme) | Yapay zekâ için verileri hazırla |
Bir ayrıntı: “Yapay zekâ için verileri hazırla” bugün hâlâ modelde Soru-Cevap’ın açık olmasını ister; çünkü Copilot, metin sütunlarındaki değerleri (ör. “Ege”, “Premium”) bu dizinle tanır. Soru-Cevap görselini kaldırırken model ayarını kapatma.
Yapay zekâ için verileri hazırla (Prep data for AI) — önizleme
Desktop’ta Giriş şeridinde Copilot düğmesinin yanındadır; Service’te anlam modelinin sayfasında. Yaptığın her şey anlam modeline kaydedilir, rapora değil; o modeli kullanan tüm raporlar yararlanır.
- Yapay zekâ veri şeması (AI data schema): Copilot’un öncelik vereceği alanları seçersin. Bizim modelde
Satislar[SatirNo],KohortAyFarki,TopNSecim,OlcuSecimigibi yardımcı alanların Copilot’a gösterilmesine gerek yok. Modelde gizli alanlar ilk kurulumda otomatik olarak dışarıda kalır. Şema yalnızca veri sorularını etkiler; rapor özeti, sayfa oluşturma ve DAX sorgu üretimi tüm modeli kullanır. - Onaylı cevaplar (verified answers): Bir görseli seçip … menüsünden “Onaylı cevap ayarla” dersin ve tetikleyici ifadeler eklersin: “kanallara göre ciro”, “hangi kanal ne kadar sattı”. Kullanıcı benzer bir şey sorduğunda Copilot senin hazırladığın görseli döndürür. Sık sorulan, yanlış anlaşılmaya açık sorular için idealdir.
- Yapay zekâ talimatları (AI instructions): En çok 10.000 karakterlik serbest metin. İş terimleri, varsayılan ölçüler ve belirsizlikte ne yapılacağı yazılır. Kullanıcılar talimatları göremez ve kapatamaz.
Ölçüler - "Ciro", "satış" ya da "gelir" denince [Net Satış] kullan; [Toplam Satış] iptalleri de içerir. - Kâr oranı için [Kâr Marjı %] kullan; satır düzeyindeki marjların ortalamasını alma. Tarihler - Tarih filtresi ve zaman karşılaştırması için her zaman Tarih tablosunu kullan, Satislar[Tarih]'i değil. - "Geçen yıl" sorularında [Satış GY] ölçüsünü kullan. Terimler - "Temsilci", "satıcı" ve "satış uzmanı" aynı şeydir: Calisanlar[AdSoyad]. - "Kurumsal müşteri" Musteriler[Segment] = "Kurumsal" demektir. Belirsizlik - "Performans" sorusunda hangi ölçünün kastedildiği belli değilse kullanıcıya sor.
Model hazır olunca Service’te modelin ayarlarından Copilot için onaylı (Approved for Copilot) kutusunu işaretleyebilirsin. Yönetici, bağımsız Copilot’un yalnızca onaylı içerikte arama yapmasını isteyebilir; onaysız modeller o zaman hiç görünmez.
Modeli okunur kılmak
- Adlandırma: Kullanıcının söyleyeceği kelimeyi kullan.
Tbl_F_SlsyerineSatislar,M1yerineNet Satış. Aynı şeye iki ad verme. - Açıklamalar: Ölçü ve sütunlara açıklama yaz (“İptaller hariç, KDV hariç ciro”). DAX Copilot açıklamanın yalnızca ilk 200 karakterini okur; en önemli bilgiyi başa koy.
- Gizli alanlar: Anahtar sütunları, sıralama yardımcılarını, ara ölçüleri gizle. Gizlenen her alan, Copilot’un yanlış alanı seçme ihtimalini azaltır.
- Eş anlamlılar: Bugün Model görünümündeki Özellikler bölmesinde ve Q&A kurulumunda duruyor. Q&A kurulumu kalkarken Learn, terim eşlemesini yapay zekâ talimatlarıyla yapmayı gösteriyor (“satıcı = temsilci”). Kalıcı yeri için güncel belgeleri izle.
- Yapı: Yıldız şema, işaretli tarih tablosu, doğru özetleme ayarları (yıl sütunu toplanmasın), açık ölçüler. Copilot’un sorunlarının çoğu model sorunudur.
İyi soru yazmak
| Zayıf soru | Daha iyi soru | Neden? |
|---|---|---|
| satışlar nasıl? | 2024’te kanallara göre Net Satış ve geçen yıla göre değişim yüzdesi | Ölçü, dönem ve kırılım belli. |
| en iyi ürünler | 2024’te Net Satış’a göre ilk 5 ürün, kategorileriyle | “En iyi”nin ölçüsü ve sayısı verildi. |
| bir sayfa yap | Bölge müdürü için tek sayfa: üstte Net Satış, Hedef Gerçekleşme % ve YoY % kartları; altta aylık trend ve bölgelere göre çubuk grafik | Kitle, kartlar ve görseller tanımlı. |
| bu ölçü ne? | [Kümülatif Satış] ölçüsünün mantığını adım adım açıkla; ALL(Tarih[Tarih]) neden var? | Neyin açıklanacağı belli. |
Sınırlar ve doğrulama sorumluluğu
Copilot olasılıksal çalışır: aynı soru farklı günlerde farklı kurgulanabilir. Model meta verisini okur ama iş kurallarını bilmez. Bu yüzden son sorumluluk sende:
- Bilinen bir sayıyla karşılaştır: Bu modelde Net Satış toplamı yaklaşık 1.250.772 ₺, Toplam Satış ise 1.346.190 ₺. Copilot “ciro”ya ikinci sayıyı veriyorsa iptalleri dahil etmiştir.
- Hangi alanı kullandığına bak: Copilot’un oluşturduğu görselde alan kutularını aç.
- Yazdığı DAX’ı oku: Ayrıntılı denetim listesi “Yapay zekânın yazdığı DAX’ı denetlemek” dersinde.
- Sayfa özetini yayına koymadan önce oku: Anlatı görseli yanlış bir neden-sonuç cümlesi kurabilir.
Copilot ile model: özet, açıklama, denetim
PL-300 maddesi “Copilot ile model özeti” bu bölüm içindir. Learn’e göre dört yüzey vardır:
| Yüzey | Nerede | Ne yapar |
|---|---|---|
| Veriye soru | Desktop, yayımlanmış rapor, mobil | Doğal dilde soru: görsel ve özet döndürür. Model hakkında “bu modelde hangi tablolar var, satış nasıl hesaplanıyor” diye sorabilirsin. |
| DAX sorgu görünümü | Desktop | DAX yazar, açıklar, yorum ekler |
| Ölçü açıklaması üret | Desktop | Ölçüler için açıklama yazar; belgeleme ve Copilot’un kendisi için dayanak olur |
| Copilot ile web’de modelleme | Service, Model görünümü, düzenleme modu | Modeli sorun için çözümler, şema değişikliği önerir; her değişikliği kabul etmeden gözden geçir |
Model özetinin kalitesi modelinkidir. Copilot dayanağını ad, açıklama, eşanlamlı ve yapıdan alır. Yanıtlar belirlenimci değildir: aynı soru farklı sonuç verebilir. Canlı bağlantıda ölçü DAX’ını ve gizli nesneleri göremez. Eski konuşma da dayanak olur: ilgisiz soru için bölmeyi kapatıp aç.
Uygulamada süreç. Önce yıldız şema ve okunur adlar. Sonra ölçü açıklamalarını üret ve doğrula. Sonra AI veri şeması ve eşanlamlılar. En sonda “bu modeli özetle” de ve özeti sen okuyarak denetle: özet doğruysa model anlaşılırdır, yanlışsa çoğu zaman modeli düzeltmek gerekir. Desktop’ta Copilot için çalışma alanı F2 ya da P1 kapasitesinde olmalıdır. Bu uygulamada Copilot arayüzü yok, taklit de etmiyoruz.