Sınav hakkında
PL-300: Microsoft Power BI Data Analyst, Power BI için Microsoft'un temel analist sertifikasıdır. Başarıyla geçenler Microsoft Certified: Power BI Data Analyst Associate unvanını alır. Sertifika yıllık olarak Microsoft Learn üzerindeki ücretsiz çevrim içi değerlendirmeyle yenilenir.
Ölçülen beceriler
| Alan | Kapsam | Bu uygulamada |
|---|---|---|
| Veriyi hazırlama | Veri alma, bağlantı modları, profil çıkarma, temizleme, dönüştürme, birleştirme | Veri alma, Power Query dersleri, M dili |
| Veriyi modelleme | Yıldız şema, ilişkiler, tarih tablosu, DAX ölçüleri, zaman zekâsı, performans | Modelleme, tüm DAX dersleri, Performans |
| Görselleştirme ve analiz | Görsel seçimi, biçimlendirme, etkileşimler, yer işaretleri, yapay zekâ görselleri, mobil düzen | Görselleştirme dersleri, Görseller, Örnek raporlar |
| Yönetme ve güvenlik | Çalışma alanları, uygulamalar, yenileme, ağ geçidi, RLS, duyarlılık etiketleri | Güvenlik, Yayımlama |
İlk üç alan ağırlığın büyük kısmını oluşturur; yönetme ve güvenlik daha küçük bir paydır. Güncel yüzdeler ve konu listesi için sınavın Microsoft Learn sayfasındaki “çalışma kılavuzu”na bak; Microsoft bu listeyi periyodik olarak günceller.
4 haftalık plan
- 1. hafta: Temel seviye dersleri + Power Query. Desktop'ta kendi verinle bir rapor kur.
- 2. hafta: Modelleme + Orta seviye DAX. Bu uygulamadaki tüm DAX alıştırmalarını çöz.
- 3. hafta: Görselleştirme, etkileşimler, Service, RLS. Microsoft Learn'deki ücretsiz öğrenme yollarını tamamla.
- 4. hafta: Microsoft'un ücretsiz alıştırma değerlendirmesi, zayıf alanlara dönüş, Seviye Testi'ni tekrar çöz.
Güncel çerçeve: neyi, ne ağırlıkla?
Aşağıdaki ağırlıklar Microsoft Learn'deki PL-300 çalışma kılavuzunun 20 Nisan 2026 tarihli “ölçülen beceriler” listesinden alındı. Sınava girmeden önce aynı sayfayı bir kez daha aç; Microsoft listeyi yılda birkaç kez günceller. İngilizce sürüm önce güncellenir, yerelleştirilmiş sürümler genellikle yaklaşık sekiz hafta geriden gelir.
| Alan | Ağırlık | Dikkat çeken maddeler | Bu uygulamada |
|---|---|---|---|
| Veriyi hazırlama | %25–30 | DirectLake / DirectQuery / Import seçimi, gizlilik düzeyleri, referans mı çoğaltma mı, ilişki anahtarları | Veri alma, Power Query dersleri, M dili |
| Veriyi modelleme | %25–30 | Rol oynayan boyutlar, yarı toplanabilir ölçüler, hesaplama grupları, Performans Analizi ve DAX sorgu görünümü | Modelleme, DAX dersleri, Performans |
| Görselleştirme ve analiz | %25–30 | Copilot ile anlatı görseli ve sayfa önerisi, görsel hesaplamalar, sayfalandırılmış rapor ne zaman, erişilebilirlik, otomatik sayfa yenileme | Görselleştirme dersleri, Copilot, Pencere fonksiyonları |
| Power BI'ı yönetme ve güvenli hâle getirme | %15–20 | Dağıtım yöntemi seçimi, abonelik ve uyarılar, ağ geçidi ne zaman, RLS grup üyeliği, duyarlılık etiketleri | Çalışma alanı, Panolar, Paylaşım, Uygulamalar, Veri yenileme, Ağ geçidi, Yayımlama, Güvenlik, Yönetişim |
Geçme puanı 1000 üzerinden 700. Lab içermeyen rol tabanlı sınavlarda süre 100 dakika, oturum süresi 120 dakikadır. Sınav ana dilinde sunulmuyorsa 30 dakika ek süre istenebilir. Yapay zekâ görselleri maddesinde ayrıştırma ağacı ve anahtar etkileyiciler çalış. Soru-Cevap (Q&A) görseli kaldırılıyor (Learn: Şubat 2027); doğal dil soruları için Copilot'u ve modeli “Yapay zekâ için verileri hazırla” (Prep data for AI) ile hazırlamayı öğren.
Soru türleri ve her birinin çözüm yolu
Microsoft sınavdaki biçimleri önceden açıklamaz, ama deneme ortamında (exam sandbox) şu türleri gösterir:
| Tür | Nasıl görünür? | Strateji |
|---|---|---|
| Çoktan seçmeli | Tek ya da birden çok doğru | Kaç seçim istendiğini oku; kısıt ifadesini bul |
| Liste oluşturma, sürükle-bırak | Adımları doğru sıraya koy | Önce ilk ve son adımı sabitle, sonra aradakileri yerleştir |
| Etkin alan (hot area) | Ekran görüntüsünde doğru yer ya da açılır listelerle DAX tamamlama | DAX'ı kafanda bir hücrede çalıştır: hangi filtre kalıyor, hangisi kalkıyor? |
| Vaka çalışması | Şirket anlatısı, gereksinimler, birden çok soru | Önce soruları oku, sonra anlatıda yalnızca ilgili bölümü ara |
| Sorun–çözüm setleri | “Bu çözüm hedefi karşılıyor mu? Evet / Hayır”; aynı senaryo farklı çözümlerle tekrar eder | Her çözümü bağımsız değerlendir; ara verilemez, cevabı kesin ver |
Rol tabanlı sınavlarda Microsoft Learn'e sınav içinden erişebilirsin; Q&A, alıştırma değerlendirmeleri ve profil sayfası hariç. Saat bu sırada durmaz. Learn'i her soru için değil, emin olmadığın bir sınır ya da menü adı için kullan.
Zaman yönetimi
- Hız hedefi: Sınavlar bölümündeki not, raporlarda soru sayısının çoğunlukla 50–55 olduğunu söylüyor. 100 dakikada soru başına yaklaşık 1,5 dakika eder. Vaka için 15–20 dakika ayır.
- 90 saniye kuralı: 90 saniyede çözemediğin soruyu işaretle (mark for review) ve geç. İlk turda emin olduklarını topla.
- Ara kuralı: Ara verebilirsin ama saat işlemeye devam eder ve aradan sonra daha önce gördüğün sorulara dönemezsin; işaretli olanlara bile. Önce işaretlileri bitir, sonra ara ver.
- Son 10 dakika: Boş soru bırakma; yanlış cevabın ceza puanı yok.
Kısıt ifadeleri: soruyu çözen anahtar
Senaryo sorularında genellikle birden çok seçenek teknik olarak çalışır. Doğruyu seçtiren şey sorudaki kısıttır:
| İfade | Genellikle doğru yön |
|---|---|
| “En az geliştirme çabasıyla” | Yerleşik özellik: hızlı ölçü, yerleşik görsel, Power Query arayüzü |
| “En az ayrıcalık ilkesiyle” | İşi yapabilen en düşük rol ya da izin |
| “Veri mümkün olduğunca güncel olmalı” | DirectQuery ya da Direct Lake, otomatik sayfa yenileme |
| “Model boyutunu küçült” | Gereksiz satır ve sütunu kaldır, ayrıntı düzeyini düşür |
| “Kullanıcılar raporu değiştirmeden kendi görünümünü kursun” | Görselleri kişiselleştirme |
Sık tuzak konular: motorla gösterilmiş hâlleri
1. Yarı toplanabilir ölçüde LASTDATE
Stok anlık görüntüleri her ayın son gününde alınıyor. LASTDATE(Tarih[Tarih]) bağlamın son takvim gününü döndürür. Yıl kırılımında sorun yok: iki yöntem de 2024 için 311 adet verir. Ama haftanın günü kırılımında “Salı” dışındaki her hücre boş gelir, çünkü bu günlerin son tarihinde kayıt yok. Seçim ayın ortasında biterse (ör. kapanmamış ay) aynı boşluk raporda da görünür. LASTNONBLANK kaydı olan son günü bulur.
Dönem Sonu Stok (Son Kayıt) =
CALCULATE(
SUM(StokGorunum[StokAdet]),
LASTNONBLANK(Tarih[Tarih], CALCULATE(COUNTROWS(StokGorunum)))
)
2. Yıl kırılımında “önceki dönem”
CALCULATE([Net Satış], PREVIOUSQUARTER(Tarih[Tarih])) 2024 yıl hücresinde 144.346 ₺ döndürür. Bu geçen yılın satışı değil, 2023-Ç4'tür: bağlamın ilk tarihinden önceki çeyrek. Sınavda bu tür sorular hücrenin hangi tarih kümesini gördüğünü sorar.
3. Temel istatistik: neyin medyanı?
MEDIAN(Satislar[Tutar]) sipariş satırlarının medyanıdır: 640 ₺. Soru “sipariş tutarının medyanı” ise önce sipariş düzeyine çıkmak gerekir: 1.086,5 ₺. Ortalama sepet (1.492,57 ₺) ile medyan arasındaki fark, birkaç büyük siparişin ortalamayı yukarı çektiğini gösterir.
Sipariş Düzeyi Medyan Tutar =
MEDIANX(
CALCULATETABLE(VALUES(Satislar[SiparisNo]), Satislar[Durum] <> "İptal"),
[Net Satış]
)
4. RLS kime uygulanır?
Satır düzeyi güvenlik çalışma alanında yalnızca Görüntüleyici rolündeki kullanıcıları ve uygulama ya da paylaşım yoluyla erişenleri kısıtlar. Yönetici, Üye ve Katkıda bulunan rolleri tüm veriyi görür. “RLS çalışmıyor” şikâyetinin en sık nedeni budur.
Uygulamanın sınav bölümünü kullanma planı
- Konu alıştırması: Sınavlar → PL-300 konu alıştırması. Her alanı ayrı çöz; %70'in altındaki alanı not al.
- Kısa deneme: Üçüncü haftanın sonunda. Süreyi tut ve 90 saniye kuralını uygula.
- Tam deneme: Son hafta iki kez. Arada yanlışlarını ilgili derse dönerek çalış; aynı denemeyi ezberlemek için tekrar çözme.
- Microsoft'un ücretsiz alıştırma değerlendirmesi: Biçimi tanıtır. Gerçek sınav soruları değildir.