Service'teki yapı taşları
- Çalışma alanı: Ekip klasörü. Roller: Yönetici, Üye, Katkıda bulunan, Görüntüleyici.
- Anlam modeli (semantic model, eski adıyla dataset): Tablolar, ilişkiler, ölçüler. Bir model birçok rapora hizmet edebilir.
- Rapor: Bir modele bağlı, sayfalardan oluşan etkileşimli belge.
- Pano (dashboard): Service'te farklı raporlardan sabitlenmiş kutucuklardan oluşan tek sayfa. Bu uygulamadaki Örnek raporlar sayfası ise pano değil, rapor örnekleri içerir.
- Uygulama (app): Çalışma alanındaki içeriğin son kullanıcılara düzenli, menülü bir paket olarak dağıtılması. Kitle (audience) bazında farklı içerik gösterebilir.
Yenileme
- Zamanlanmış yenileme: Import modellerde günde belirli sayıda (Pro'da 8, PPU/kapasitede 48'e kadar).
- Ağ geçidi: Şirket içi kaynaklar için.
- Artımlı yenileme:
RangeStart/RangeEndparametreleriyle tablo bölümlere ayrılır; yalnızca son bölümler yenilenir. Kaynakta sorgu katlama gerektirir.
Paylaşma yolları
| Yol | Ne zaman? |
|---|---|
| Uygulama | Geniş kitleye, düzenli ve sürümlü dağıtım |
| Doğrudan paylaşım | Birkaç kişiye hızlı paylaşım |
| Çalışma alanı erişimi | Birlikte geliştiren ekip |
| Teams / SharePoint'e ekleme | İşin yapıldığı yerde rapor |
| Abonelik | Düzenli e-posta anlık görüntüsü |
| Web'de yayımla | Yalnızca herkese açık veri. Herkes görebilir; kurumsal veri için asla. |
Yaşam döngüsü
- Dağıtım işlem hatları: Geliştirme → Test → Üretim aşamaları; aşamalar arası içerik kopyalama ve kurallarla veri kaynağı değiştirme.
- PBIP ve Git: Power BI Projesi biçimiyle rapor ve model metin dosyaları olarak kaydedilir (model TMDL olarak). Değişiklikler Git'te izlenir, kod incelemesi yapılır. Fabric çalışma alanları Git'e bağlanabilir.
- Onay: Güvenilir modeller tanıtılmış (promoted) ya da sertifikalı (certified) olarak işaretlenir.
Çalışma alanı tasarımı
Anadolu Market'te Satış, Finans ve İK raporları tek bir “BI” çalışma alanında toplanmış: 60 öğe, 40 Üye, kimin neyi değiştirdiği belli değil. Yeniden tasarımda iki ilke işe yarar: modeli rapordan ayır ve yetkiyi gruba ver.
| Çalışma alanı | İçerik | Kim, hangi rol? |
|---|---|---|
| Satış Modeli [Dev/Test/Prod] | Onaylı anlam modeli | BI ekibi: Üye · Rapor yazarları: modelde Derleme izni |
| Satış Raporları [Dev/Test/Prod] | Model üstüne kurulmuş raporlar | Rapor yazarları: Katkıda bulunan · Kimse son kullanıcı olarak eklenmez |
| (Uygulama) | Son kullanıcıya giden paket | Entra güvenlik grupları, kitle bazında |
Kişi yerine Microsoft Entra güvenlik gruplarını ekle; işe giren ve ayrılanlar grupta yönetilir. Çalışma alanının lisans türü (Pro, PPU, Fabric kapasitesi) görüntüleyicilerin lisansını da belirler: PPU çalışma alanındaki içeriği görmek için görüntüleyicinin de PPU'su olmalı; F64 ve üstü kapasitedeki içeriği ücretsiz lisanslı kullanıcılar görüntüleyebilir.
Uygulama: çalışma alanı uygulaması ve kuruluş uygulaması
Dağıtım için iki seçenek vardır. Klasik çalışma alanı uygulaması (workspace app) her çalışma alanında bir tanedir; değişiklikler “Uygulamayı güncelle” denene kadar kullanıcıya gitmez. Daha yeni olan kuruluş uygulaması (org app) ise bir Fabric öğesidir ve genel kullanıma açıktır (GA):
| Çalışma alanı uygulaması | Kuruluş uygulaması | |
|---|---|---|
| Çalışma alanı başına | Bir | Birden çok |
| Değişiklik ne zaman görünür? | Uygulama güncellenince | Uygulama kaydedilince |
| Model erişimi | Yazar elle yönetir | Rapora erişim, modeline (başka çalışma alanında olsa da) erişim verir |
| Kurulum | Kullanıcı yükler | Gerekmez; Uygulamalar ve Son kullanılanlar listesinde görünür |
| Kitleler | Var | Var; düzenleme moduna girmeden yönetilir |
Kitle (audience) senaryosu: “Temsilciler” kitlesi yalnızca Satış Performansı raporunu, “Yönetim” kitlesi ek olarak Kârlılık raporunu görür. Kitle bir gezinme düzenidir, güvenlik değildir: Kârlılık raporundaki marj sütununu temsilcilerden saklamak gerekiyorsa bunu RLS/OLS yapar, kitle değil.
Abonelikler ve veri uyarıları
- Abonelik: rapor sayfasının e-posta anlık görüntüsü; günlük, haftalık ya da veri yenilendikten sonra. Raporun tamamını ek olarak (PDF/PowerPoint) gönderebilir. Başkaları adına abonelik kurulabilir; kiracı ayarlarında dış kullanıcılara gönderim ayrıca kapatılabilir. Sayfalandırılmış raporların abonelikleri parametre değerleriyle çalışır (Sayfalandırılmış raporlar dersi).
- Veri uyarısı: klasik uyarılar yalnızca panodaki kart, KPI ve gösterge kutucuklarında kurulur; rapor görselinde değil. Her kullanıcı kendi uyarısını kurar; Power Automate ile bir iş akışı tetiklenebilir.
- Activator: Fabric'te rapor görselinden “Uyarı ayarla” ile kural tabanlı uyarılar kurulabilir: “bir kategorinin günlük satışı geçen haftanın ortalamasının %30 altına düşerse ekibe Teams mesajı”.
Bir uyarı ya da abonelik ancak verinin güncel olduğu kadar doğrudur. Bu yüzden her raporda bir veri tazeliği göstergesi olmalı. Basit bir yol, modeldeki en son satış tarihini kartta göstermektir:
Veri Tazeliği (gün) = DATEDIFF(CALCULATE(MAX(Satislar[Tarih]), REMOVEFILTERS()), TODAY(), DAY)
Yenileme durursa bu sayı her gün bir artar ve okur bunu fark eder; “Son yenileme” zaman damgası ise veri kaynağı güncellenmediğinde bile değişir ve yanıltabilir.
Ağ geçidi ve yenileme sınırları
| Pro (paylaşılan kapasite) | PPU / Premium / Fabric kapasitesi | |
|---|---|---|
| Zamanlanmış yenileme | Günde 8 (API ile tetiklenenler dahil) | Günde 48; XMLA okuma-yazma ile komut dosyası yenilemeleri sabit sayıyla sınırlı değil |
| Yenileme zaman aşımı | 2 saat | 5 saat (XMLA ile aşılabilir) |
| “Şimdi yenile” | Günlük sayıma dahil değil | |
- Etkinlik yoksa duraklama: modele bağlı rapor ya da pano iki ay boyunca hiç açılmazsa zamanlanmış yenileme duraklatılır ve sahibine e-posta gider.
- Art arda hatalar: yenileme defalarca başarısız olursa zamanlama kapatılır. Hata e-postasını kişisel kutuya değil, ekip dağıtım listesine yönlendir.
- Ağ geçidi: şirket içi ya da doğrudan erişilemeyen her kaynak için gerekir. Bir model yalnızca bir ağ geçidi bağlantısı kullanır; aynı sorguda şirket içi SQL ile SharePoint Online birleşiyorsa bulut kaynağı da ağ geçidi üzerinden tanımlanmalıdır. Kurumsal kullanımda standart mod; kişisel mod yalnızca tek kişinin yönettiği modeller için.
- DirectQuery ve canlı bağlantı: veri yenilemesi yoktur; ama pano kutucuklarının önbelleği varsayılan olarak saatte bir yenilenir.
Paylaşmak, uygulama ya da yerleştirme?
| İhtiyaç | Yol | Dikkat |
|---|---|---|
| Üç kişiye hızlıca göster | Doğrudan paylaşım bağlantısı | “Yeniden paylaşabilir” ve “Derleyebilir” kutularını bilinçli seç |
| 300 kişilik satış ekibine düzenli dağıtım | Uygulama + kitleler | Gruplarla erişim, RLS testi |
| Ekibin çalıştığı yerde göster | Teams sekmesi, SharePoint web bölümü | Kullanıcının rapora erişimi olmalı; RLS geçerli |
| Şirket içi bir portala göm | Kuruluşunuz için yerleştirme (kullanıcı kendi kimliğiyle) | Her kullanıcının lisansı ve erişimi gerekir |
| Müşterilere (Power BI hesabı olmayan) göster | Müşterileriniz için yerleştirme (uygulama verinin sahibi) | Hizmet sorumlusu RLS rolüne eklenemez; etkin kimlik yerleştirme belirtecinde gönderilir; kapasite gerekir |
| Herkese açık veri | Web'de yayımla | İnternetteki herkes görür; kurumsal veri için asla |