Python nedir, nerede kullanılır?

print("Merhaba, Python!")

Python nedir?

Python, 1991'de Guido van Rossum'un yayımladığı, okunabilirliği her şeyin önüne koyan genel amaçlı bir programlama dili (programming language). Adını yılandan değil, Monty Python komedi grubundan alır. Bugün kullanılan sürüm ailesi Python 3; bu uygulamada Python 3.12 ile çalışacaksın. Yazdığın kod, tarayıcının içinde gerçek bir Python yorumlayıcısında (interpreter) koşar. Temel dil birebir aynıdır: burada öğrendiğin dil kuralları bilgisayarına kuracağın Python'da da aynı çalışır.

Python'ı bu kadar sevdiren üç özellik var:

• Okunur sözdizimi: Süslü parantez yerine girinti, noktalı virgül yerine satır sonu. Kod, kısa İngilizce cümlelere benzer; başkasının kodunu okumak kolaydır.
• Dev kütüphane ekosistemi: Veri analizi için pandas, yapay zekâ için PyTorch, web için Django ve FastAPI, otomasyon için yüzlerce paket. Çoğu iş için hazır bir araç vardır.
• Hemen sonuç: Ayrı bir derleme adımı yoktur. Yaz, çalıştır, sonucu gör, düzelt.

Nerede kullanılır?

Python'ı tek bir alana sıkıştırmak zor. Aşağıdaki tablo, iş dünyasında en sık karşılaşacağın kullanım alanlarını özetliyor:

Bu listedeki alanların ortak noktası şu: hepsinde Python, "işi bir kere yaz, her gün otomatik koşsun" mantığıyla kullanılır. Bir analist için bu, Excel'de elle yaptığı her tekrarlı işi birkaç satır koda dönüştürmek demektir.

Anadolu Market'te bir analist Python'la ne yapar?

Diyelim ki Anadolu Market'in e-ticaret ekibinde veri analistisin. Pazartesi sabahı gelen kutunda şu istek var: "Geçen haftanın şehir bazlı satış özetini çıkarır mısın?" Python bilen bir analist şu akışı izler:

Bu kursun sonunda bu akışın tamamını tek başına yazabileceksin. Ama her yolculuk küçük bir adımla başlar: ekrana bir şey yazdırmak.

İlk print örnekleri

print, Python'ın ekrana yazdırma fonksiyonudur (function). Parantez içine ne verirsen onu gösterir. Aşağıdaki kutuda Çalıştır'a bas:

print("Merhaba, Anadolu Market!")
print("Bugün 3 yeni sipariş geldi.")

Tırnak içine yazdığın şeye metin (string) denir. Birden fazla değeri virgülle ayırarak aynı satıra yazdırabilirsin; Python aralarına otomatik boşluk koyar:

print("Sipariş adedi:", 3)
print("Toplam tutar:", 3 * 250)
print("Ilgaz", "Bank", sep=" - ")

Üçüncü satırdaki sep, değerler arasına ne konulacağını belirler. Şimdi en önemli ayrımı gör: tırnak içindeki her şey metindir, tırnak dışındaki sayılarla hesap yapılır.

print(3 * 250)
print("3 * 250")
print(5 + 3)
print("5" + "3")

İlk satırda çarpma gerçekten yapılır ve 750 çıkar. İkinci satır ise sadece bir metindir; Python onu olduğu gibi basar. Son iki satır da aynı mantığın devamı: sayılar toplanır, metinler ise uç uca eklenir.

Python ile ilk hesaplar

print yalnızca metin basmaz; parantez içindeki her ifadeyi hesaplayıp sonucu gösterir. Anadolu Market'in bir günlük küçük özetini sadece print ile çıkarabilirsin. Değişken kavramını henüz görmedin, bu yüzden değerleri doğrudan yazıyoruz; birkaç ders sonra aynı hesabı adlandırılmış değerlerle, çok daha okunur biçimde yapacaksın.

print("Sabah siparişi:", 12)
print("Öğleden sonra:", 19)
print("Günlük toplam:", 12 + 19)
print("Ortalama sepet (TL):", (1499 + 250 + 89) / 3)
print("Kalan stok:", 250 - 31)

Dördüncü satırdaki bölme işlemi ondalıklı sonuç verir; bunun neden hep böyle olduğunu Sayılar dersinde öğreneceksin. Şimdilik şunu gör: Python bir hesap makinesi gibi parantez önceliğine uyar ve sonucu hemen basar.

Yorumlanan dil ne demek?

Python yorumlanan (interpreted) bir dildir: kodunu önce makine diline çeviren ayrı bir program çalıştırmazsın; yorumlayıcı satırları sırayla okur ve uygular. Bunun iki sonucu var. Birincisi, deneme yapmak hızlıdır: bir satır yazar, hemen sonucu görürsün. İkincisi, çoğu hata (yazım hatası hariç) ancak o satıra sıra geldiğinde ortaya çıkar; Python önce dosyanın tamamını okur, sözdizimi hatası varsa hiçbir satırı çalıştırmaz. Dolayısıyla kodu küçük parçalar hâlinde sık sık çalıştırmak iyi bir alışkanlıktır. Şimdilik her şey tarayıcıda çalışıyor; hazır olduğunda "Bilgisayarına geç" bölümünde Python'ı kendi bilgisayarına kurar, bu yorumlayıcıyı terminalden çalıştırırsın.

import dis
dis.dis("toplam = 3 * 250")
print("Bayt kodu yukarıda; sonuç hesaplanınca:", 3 * 250)

print("5" + "3")        # metin + metin: birleştirme
print(5 + 3)            # sayı + sayı: toplama
print(int("5") + 3)     # açıkça çevirirsen çalışır
print("5" * 3)          # metni tekrar etmek serbest

import this

import keyword
print(keyword.iskeyword("for"))      # True: ayrılmış sözcük
print(keyword.iskeyword("print"))    # False: hazır fonksiyon
print(keyword.iskeyword("siparis"))  # False: serbest ad
print(keyword.kwlist[:6])            # listenin ilk birkaç elemanı