Vaka
Bu vakada tek bir doğru sorgu yok; bir analistin izlediği yol var:
- Belirtiyi doğrula: Veri ekibinin 2024 devri gerçekten diğer teknoloji ekiplerinden yüksek mi? Kaç kişi?
- Zamanla: Ayrılmalar ne zaman başladı? Bir olayla (yönetici değişikliği, zam dönemi) çakışıyor mu?
- Nedenler: Ayrılma nedenleri, ücret bant konumu, yönetici puanları. “Piyasa” açıklaması doğruysa diğer teknoloji ekiplerinde de benzer devir ve “rakip firma” nedeni görmeliyiz.
- Kimi kaybettik? İstenmeyen kayıp (yüksek performanslı gönüllü ayrılma).
- Öneri: Bulguları üç cümlede özetle ve bir aksiyon öner.
Derinleş: Bulguyu sınamak: önce–sonra, karşılaştırma grubu ve alternatif açıklamalar
Bir vakada en tehlikeli an, ilk güçlü işareti bulduğun andır. “Yeni müdür geldi, ayrılmalar arttı” cümlesi doğru olabilir, ama bunu sınamak için üç soruya cevap gerekir.
1. Olay öncesi ve sonrası, aynı uzunlukta pencerelerle
Veri ve Analitik'in yeni müdürü Rıza Karabulut 3 Temmuz 2023'te işe başladı. Bu tarihten önceki ve sonraki 12 ayda ayrılan sayısını, aynı dönemdeki diğer teknoloji bölümleriyle yan yana koyalım:
SELECT d.name,
SUM(CASE WHEN e.term_date >= '2022-07-03' AND e.term_date < '2023-07-03' THEN 1 ELSE 0 END) AS onceki_12_ay,
SUM(CASE WHEN e.term_date >= '2023-07-03' AND e.term_date < '2024-07-03' THEN 1 ELSE 0 END) AS sonraki_12_ay
FROM ik_employees e
JOIN ik_positions p ON p.position_id = e.position_id
JOIN ik_departments d ON d.dept_id = p.dept_id
WHERE d.function_area = 'Teknoloji'
GROUP BY d.dept_id, d.name
ORDER BY d.name;
Veri ve Analitik'te 5'ten 19'a çıkış var. Aynı piyasada çalışan Yazılım Geliştirme 15'ten 18'e, BT Altyapı 6'dan 4'e gitmiş. “Piyasa hareketli” açıklaması doğru olsaydı karşılaştırma gruplarında da benzer bir sıçrama görürdük. Bu mantık, nedensellik analizindeki fark-içinde-fark yaklaşımının sezgisel halidir.
2. Alternatif açıklamaları ele
| Alternatif açıklama | Hangi sorgu sınar? |
|---|---|
| Piyasa / rakip teklifleri | Karşılaştırma bölümlerinde devir ve “rakip firma” nedeni |
| Ücret | Ayrılanların bant içindeki konumu (compa-ratio = maaş ÷ bant ortası) |
| Büyüme kaynaklı devir | Ayrılanların kıdemi: yeni işe alınanlar mı gidiyor? |
| Yönetici | Anketteki yönetici puanı, “yönetici” ayrılma nedeni |
Ücret açıklaması ilginç bir sonuç verir. Üç teknoloji bölümünde de ayrılanların compa-ratio'su kalanlardan düşüktür. Yani düşük ücret genel bir risk faktörüdür, ama Veri ekibine özgü sıçramayı tek başına açıklamaz. İyi bir analiz, bulguyu destekleyen kanıtla birlikte desteklemeyen kanıtı da gösterir.
3. Küçük sayılar
19 kişi büyük bir rakam gibi görünür, ama 100 kişilik bir ekipte tek tek ayrılmalar yüzdeleri hızla oynatır. Çeyreklik yüzdeler yerine sayıları göster. Yüzde verirken paydayı da yaz (“114 kişiden 19'u”).