Performans laboratuvarı: 42.000 satırlık tabloda indeksin etkisini ölç

Aynı sorguyu indeks öncesi ve sonrası çalıştır, süreyi ve sorgu planını karşılaştır.

Bu sayfa dersin okuma sürümüdür. Metin bir kutuyu çalıştırmanı ya da adıma geçmeni söylüyorsa dersi uygulamada aç.

Deney düzeneği

bank_txns tablosunda yaklaşık 42.000 hesap hareketi var. Tabloda yalnızca birincil anahtar ve account_id üzerinde indeks bulunuyor; txn_time, txn_type ve merchant_category indekssiz. Her kod kutusunun altında sorgunun tarayıcıda kaç milisaniye sürdüğü yazar. Kutuları sırayla çalıştır ve süreleri karşılaştır.

ÖlçekTarayıcıdaki motor gerçek bir sunucudan yavaştır ve tablo “büyük” sayılmaz; farkın büyüklüğü tablo boyutuna, belleğe ve donanıma bağlıdır, buradaki süreyi başka sisteme taşıma. Burada amaç farkın yönünü ve planın nasıl değiştiğini görmek.

1) İndekssiz: tarih aralığı

SELECT COUNT(*) AS islem, ROUND(SUM(-amount), 0) AS harcama
FROM bank_txns
WHERE txn_time >= '2024-12-24' AND txn_time < '2024-12-25'
  AND txn_type = 'kart_harcama';

EXPLAIN QUERY PLAN
SELECT COUNT(*) FROM bank_txns
WHERE txn_time >= '2024-12-24' AND txn_time < '2024-12-25';

Planda SCAN bank_txns görürsün: tüm tablo okunuyor.

2) İndeks ekle, aynı sorguyu tekrar çalıştır

CREATE INDEX ix_txn_time ON bank_txns (txn_time);

SELECT COUNT(*) AS islem, ROUND(SUM(-amount), 0) AS harcama
FROM bank_txns
WHERE txn_time >= '2024-12-24' AND txn_time < '2024-12-25'
  AND txn_type = 'kart_harcama';

CREATE INDEX ix_txn_time ON bank_txns (txn_time);
EXPLAIN QUERY PLAN
SELECT COUNT(*) FROM bank_txns
WHERE txn_time >= '2024-12-24' AND txn_time < '2024-12-25';

Plan artık SEARCH bank_txns USING INDEX ix_txn_time diyor: yalnızca ilgili aralık okunuyor.

3) Fonksiyon indeksi bozar

CREATE INDEX ix_txn_time ON bank_txns (txn_time);
EXPLAIN QUERY PLAN
SELECT COUNT(*) FROM bank_txns
WHERE date(txn_time) = '2024-12-24';

İndeks var ama sütun date() fonksiyonunun içinde olduğu için yine tüm tablo taranır.

4) Bileşik ve kapsayan indeks (covering index)

CREATE INDEX ix_tip_zaman ON bank_txns (txn_type, txn_time, amount);
EXPLAIN QUERY PLAN
SELECT SUM(amount) FROM bank_txns
WHERE txn_type = 'maas' AND txn_time >= '2024-06-01' AND txn_time < '2024-07-01';

USING COVERING INDEX: sorgunun ihtiyaç duyduğu tüm sütunlar indekste olduğu için tabloya hiç gidilmez. Eşitlik koşulu olan sütun (txn_type) önce, aralık koşulu olan (txn_time) sonra gelir.

Gerçek SQL türlerinde plan okumak

-- SQL Server
SET STATISTICS IO, TIME ON;
-- Yürütme planı: Ctrl+M (gerçek plan), Index Seek / Index Scan / Key Lookup

-- PostgreSQL
EXPLAIN (ANALYZE, BUFFERS) SELECT ...;   -- Seq Scan, Index Scan, Index Only Scan, Bitmap Heap Scan

-- MySQL
EXPLAIN ANALYZE SELECT ...;             -- type: ALL (tam tarama), range, ref, const

-- Oracle
EXPLAIN PLAN FOR SELECT ...; SELECT * FROM TABLE(DBMS_XPLAN.DISPLAY);  -- TABLE ACCESS FULL, INDEX RANGE SCAN

-- BigQuery: yürütme ayrıntıları sekmesi ve taranan bayt; indeks yerine bölümleme/kümeleme