Bitirme projesi: Anadolu Market sipariş raporu

İş isteği

Anadolu Market operasyon müdürü senden şunu istiyor: "Her sabah dünkü siparişlerin özetini istiyorum: toplam ciro, hangi şehre ne kadar sattık, en çok satan ürün hangisi. Düz metin olsun, e-postaya yapıştırayım." Elinde sipariş kayıtları var; bu derste isteği adım adım çalışan bir programa çevireceksin. Alıştırmalar projenin parçalarıdır: her biri bir fonksiyon, sonuncusu hepsini birleştirir.

Veri

Her sipariş bir sözlük: id, musteri, sehir, urun, adet, birim_fiyat. Sipariş tutarı adet × birim_fiyat. Veriyi kodun içinde küçük bir liste olarak tutuyoruz; gerçekte CSV'den gelir, onu da 6. derste öğrendin.

SIPARISLER = [
    {"id": 1001, "musteri": "Ayşe", "sehir": "Ankara", "urun": "Kulaklık", "adet": 2, "birim_fiyat": 899.90},
    {"id": 1002, "musteri": "Mehmet", "sehir": "İzmir", "urun": "Klavye", "adet": 1, "birim_fiyat": 1249.00},
    {"id": 1003, "musteri": "Elif", "sehir": "Ankara", "urun": "Mouse", "adet": 3, "birim_fiyat": 349.50},
    {"id": 1004, "musteri": "Can", "sehir": "İstanbul", "urun": "Kulaklık", "adet": 1, "birim_fiyat": 899.90},
    {"id": 1005, "musteri": "Zeynep", "sehir": "İzmir", "urun": "Mouse", "adet": 2, "birim_fiyat": 349.50},
    {"id": 1006, "musteri": "Burak", "sehir": "Ankara", "urun": "Monitör", "adet": 1, "birim_fiyat": 4599.00},
]
print(len(SIPARISLER), "sipariş")
print(SIPARISLER[0])

Adım 1: Planı fonksiyonlara böl

Büyük işi tek seferde yazmaya kalkma. Önce isteği parçala; her parça tek iş yapan, girdi alıp çıktı döndüren bir fonksiyon olsun:

Hesap fonksiyonları (1-4) saf: yalnızca veri alır, sonuç döndürür, hiçbir şey yazdırmaz. Sunum (5) ve dosya (6) ayrıdır. Böylece her hesabı tek başına test edebilir, raporun biçimini değiştirirken hesaba dokunmazsın.

Adım 2: Tek siparişin tutarı ve toplam ciro

SIPARISLER = [
    {"id": 1001, "sehir": "Ankara", "urun": "Kulaklık", "adet": 2, "birim_fiyat": 899.90},
    {"id": 1002, "sehir": "İzmir", "urun": "Klavye", "adet": 1, "birim_fiyat": 1249.00},
    {"id": 1003, "sehir": "Ankara", "urun": "Mouse", "adet": 3, "birim_fiyat": 349.50},
]

def siparis_tutari(siparis):
    """adet × birim fiyat, 2 ondalığa yuvarlanmış."""
    return round(siparis["adet"] * siparis["birim_fiyat"], 2)

def toplam_ciro(siparisler):
    toplam = 0.0
    for s in siparisler:
        toplam += siparis_tutari(s)
    return round(toplam, 2)

print(siparis_tutari(SIPARISLER[0]))
print(toplam_ciro(SIPARISLER))

Küçük fonksiyon büyüğünün içinde kullanılır; tutar hesabı değişirse (örneğin indirim eklenirse) yalnız siparis_tutari değişir.

Adım 3: Şehre göre gruplama

Döngüler dersindeki sayaç kalıbının toplama versiyonu: anahtar şehir, değer biriken tutar.

def sehre_gore_ciro(siparisler):
    ciro = {}
    for s in siparisler:
        sehir = s["sehir"]
        ciro[sehir] = round(ciro.get(sehir, 0.0) + siparis_tutari(s), 2)
    return ciro

print(sehre_gore_ciro(SIPARISLER))

Adım 4: En çok satan ürün

Önce ürün → toplam adet sözlüğü kur, sonra en büyüğü bul. max fonksiyonuna key vererek sözlüğü değerine göre tarayabilirsin.

def en_cok_satan(siparisler):
    adetler = {}
    for s in siparisler:
        adetler[s["urun"]] = adetler.get(s["urun"], 0) + s["adet"]
    if not adetler:
        return None, 0
    urun = max(adetler, key=adetler.get)
    return urun, adetler[urun]

print(en_cok_satan(SIPARISLER))

Adım 5: Bozuk kayıtlara dayanıklılık

Gerçek veride adet metin olarak gelebilir, birim_fiyat eksik olabilir. Hesabı çökertmek yerine bozuk kayıtları ayır ve raporda sayısını göster. Temizleme işini de ayrı bir fonksiyona ver:

def temizle(ham_siparisler):
    """Geçerli siparişleri ve atlanan kayıt sayısını döndürür."""
    temiz, atlanan = [], 0
    for s in ham_siparisler:
        try:
            kayit = dict(s)
            kayit["adet"] = int(s["adet"])
            kayit["birim_fiyat"] = float(s["birim_fiyat"])
            if kayit["adet"] <= 0:
                raise ValueError("adet pozitif olmalı")
            temiz.append(kayit)
        except (KeyError, ValueError, TypeError):
            atlanan += 1
    return temiz, atlanan

ham = [
    {"id": 1, "sehir": "Ankara", "urun": "Mouse", "adet": "3", "birim_fiyat": "349.5"},
    {"id": 2, "sehir": "İzmir", "urun": "Klavye", "adet": "yok", "birim_fiyat": 1249},
    {"id": 3, "sehir": "Bursa", "urun": "Kulaklık", "adet": 1},
]
temiz, atlanan = temizle(ham)
print(len(temiz), "geçerli,", atlanan, "atlandı")
print(temiz[0])

Adım 6: Rapor metni ve dosya

Metin biçimlendirme dersindeki hizalama ve join kalıbı. Rapor fonksiyonu hesap yapmaz; hesap fonksiyonlarını çağırır ve satırları dizer.

from datetime import date

def rapor_metni(siparisler, tarih, atlanan=0):
    toplam = toplam_ciro(siparisler)
    sehirler = sehre_gore_ciro(siparisler)
    urun, adet = en_cok_satan(siparisler)
    satirlar = [
        f"ANADOLU MARKET GÜNLÜK RAPOR - {tarih:%d.%m.%Y}",
        "=" * 40,
        f"Sipariş sayısı : {len(siparisler)}",
        f"Toplam ciro    : {toplam:,.2f} TL",
        "",
        "Şehre göre ciro",
    ]
    for sehir, ciro in sorted(sehirler.items(), key=lambda x: x[1], reverse=True):
        satirlar.append(f"  {sehir:<12}{ciro:>14,.2f} TL")
    satirlar.append("")
    satirlar.append(f"En çok satan   : {urun} ({adet} adet)")
    if atlanan:
        satirlar.append(f"Atlanan kayıt  : {atlanan}")
    return "\n".join(satirlar)

rapor = rapor_metni(SIPARISLER, date(2024, 3, 5), atlanan=1)
print(rapor)

with open("gunluk_rapor.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write(rapor + "\n")
print("\nDosyadan geri okundu, satır sayısı:", len(open("gunluk_rapor.txt", encoding="utf-8").read().splitlines()))

Kontrol listesi

ESIK_TL = 10_000            # ayarlar en üstte, tek yerde
CIKTI = "gun_sonu.txt"

def oku():
    return [("TR01", "cekme", 1200.5), ("TR02", "havale", 15000.0), ("TR01", "yatirma", 5000.0)]

def supheli(hareketler, esik):
    return [h for h in hareketler if h[1] != "yatirma" and h[2] >= esik]

def rapor(hareketler, liste):
    return f"{len(hareketler)} hareket, {len(liste)} şüpheli"

def main():
    hareketler = oku()
    liste = supheli(hareketler, ESIK_TL)
    metin = rapor(hareketler, liste)
    with open(CIKTI, "w", encoding="utf-8") as f:
        f.write(metin + "\n")
    print(metin)

if __name__ == "__main__":
    main()

def sehre_gore(siparisler):
    sonuc = {}
    for sehir, tutar in siparisler:
        sonuc[sehir] = round(sonuc.get(sehir, 0) + tutar, 2)
    return sonuc

def testler():
    assert sehre_gore([("Ankara", 10.1), ("Ankara", 0.2)]) == {"Ankara": 10.3}, "kuruş yuvarlama"
    assert sehre_gore([]) == {}, "boş gün"
    assert sehre_gore([("İzmir", 5)]) == {"İzmir": 5}, "tek kayıt"
    print("Tüm testler geçti")

testler()

gun_sonu_raporu/
├── rapor.py          # fonksiyonlar + main()
├── test_rapor.py     # assert'li testler (sonra pytest)
├── veri/
│   └── hareketler.csv
├── cikti/            # üretilen raporlar (git'e eklenmez)
└── README.md         # ne yapar, nasıl çalışır

cd gun_sonu_raporu
python rapor.py              # Windows
python3 rapor.py             # macOS / Linux
python test_rapor.py         # testler

from datetime import date

RAPOR_TARIHI = date(2026, 10, 27)          # gerçek betikte date.today()
ham = ["1,TR01,5000", "2,TR01,abc", "3,TR02,300", "4,TR02"]

gecerli, hatalilar = [], []
for no, satir in enumerate(ham, start=1):
    parca = satir.split(",")
    if len(parca) == 3 and parca[2].isdigit():
        gecerli.append(parca)
    else:
        hatalilar.append(f"{no}: {satir}")

ad = f"gun_sonu_{RAPOR_TARIHI.isoformat()}.txt"
with open(ad, "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write(f"Geçerli hareket: {len(gecerli)}\n")
if hatalilar:
    with open(ad.replace(".txt", "_hatalar.txt"), "w", encoding="utf-8") as f:
        f.write("\n".join(hatalilar) + "\n")
print("Rapor:", ad)
print("Hatalı satırlar:", hatalilar)